The Circle

Wystawa The Circle Wojciecha Ireneusza Sobczyka nie opowiada historii z perspektywy jednokierunkowej. Jej narracja rozwija się jako układ powiązanych stanów, chwilowych konfiguracji materii i energii, które nieustannie przechodzą jedna w drugą. Punktem wyjścia jest tu fundamentalna obserwacja fizyczna: materia nie jest bytem stałym, lecz formą energii, a każdy jej stan jest jedynie przejściowym układem sił. W tym sensie równanie Einsteina E=mc2 staje się nie tyle naukową formułą, co filozoficznym kluczem do całej ekspozycji. Cichym zapisem nieustannej przemiany, która przenika materię od najdrobniejszych drgań cząstek po odległe rytmy kosmosu, splatając czas, energię i formę w jeden, nieprzerwany krąg.

Sobczyk buduje przestrzeń wystawy jako pejzaż po przemianie. Ceramiczne drzewa, leżące na podłożu z węgla, przywołują obraz świata po intensywnym procesie przeobrażenia materii, po spaleniu, sprasowaniu, po przekroczeniu granicy, po której pierwotna forma ulega rozpadowi, nie znikając jednak całkowicie, lecz przechodząc w nowy stan. Drzewo, symbol życia, wzrostu i organicznej struktury, zostaje tu przetłumaczone na język ceramiki, materii wypalonej, ustabilizowanej, zatrzymanej w jednym stanie. Węgiel, na którym spoczywają te formy, staje się natomiast nośnikiem pamięci: substancją, która zachowała w sobie energię i ślady dawnego życia, a jednocześnie jest efektem destrukcji. To napięcie między ceramiką a węglem ujawnia złożoność procesu przemiany, będącej stale w konfrontacji między trwaniem a rozpadem.

Narracja wystawy nie zatrzymuje się jednak na poziomie materialnym. Wycinanki o kolistych, rytmicznych wzorach wprowadzają porządek abstrakcyjny, odnoszący się do praw fizyki opisujących ruch obrotowy, sięgają do równowagi układów i powtarzalność struktur w naturze. Koło, pozbawione początku i końca, staje się tu znakiem wiecznego powrotu, formą, w której czas traci kierunek, a materia i energia krążą w samopodtrzymującym się istnieniu. Wycinanie, rozumiane jako akt redukcji i eliminacji tego co zbędne, odsłania ukryty porządek. Istotnym elementem jest tu również papier, kolejna forma materii opartej na węglu. W wycinankach ujawnia on paradoks obecny w całej wystawie: to, co kruche i nietrwałe, staje się narzędziem do wizualizacji zasad rządzących najbardziej stabilnymi strukturami wszechświata. Materia nie jest tu nośnikiem znaczeń zewnętrznych, lecz sama w sobie ujawnia prawa, które ją organizują.

W instalacji The Circle, gdzie porcelana zderza się ze światłem Sobczyk przesuwa akcent z masy na energię. Porcelana, materiał o wysokiej czystości i stabilności chemicznej, staje się ekranem dla światła: zjawiska, które w fizyce pełni rolę nośnika energii i informacji. Projekcja na porcelanie nie tylko ujawnia zjawiska optyczne, lecz także wprowadza refleksję nad granicami percepcji i nad relacją między czasem a energią. Dopełnieniem tej struktury jest dźwięk, regularny, powolny, przypominający puls. Odnosi się on do zasady rezonansu, kluczowej w opisie wielu zjawisk fizycznych. W wymiarze metaforycznym dźwięk staje się pulsem wszechrzeczy, ciągłą wibracją materii, która umożliwia istnienie czasu.

Zasadą organizującą całą wystawę jest koło – jako forma, symbol, wyznacznik porządku. Reprezentuje zamknięty, lecz nieustannie odnawiający się obieg energii, w którym spalanie, chłodzenie, krystalizacja, rozpad i odrodzenie są jedynie kolejnymi fazami tego samego procesu. W The Circle materia nie znika, a zmienia stan. Węgiel i ceramika, światło i dźwięk, masa i energia tworzą wspólny system, w którym destrukcja i kreacja są nierozłączne.

Wystawa Sobczyka nie proponuje jednoznacznych odpowiedzi. Zamiast tego zaprasza do myślenia w kategoriach ciągłości, świata, w którym każdy koniec jest jednocześnie początkiem, a każda forma jedynie chwilowym zatrzymaniem w nieskończonym kręgu przemian.

Tekst: Monika Sadowska


Partnerzy wystawy:
Galeria Sztuki Wozownia w Toruniu
BWA Galeria Sztuki w Olsztynie

Zdjęcia dzięki uprzejmości Galerii Sztuki Wozownia w Toruniu / fot. Mateusz Jagielski