Ludowe Archiwum Państwowe

osoby artystyczne:
Bobuk, Marta Bieńkowska-Musiał, Izabela Bochenko, Aurel Borowy, Maria Bugajska Kondrad, Monika Czyżewska, Aleksandra Dąbrowska, Anna Drabik, Szymon Dziedzic, Agata Gołąb, Kalina Gromek-Gałecka, Władysław GuŚtak, Aleksandra Imosa, Marta Jamróg, Katarzyna Kacprzak, Kiju Klejzik, Zofia Kotynia, Józef Kozara, Maria Kubić, Agnieszka Laskowska, Marzena Majka, Józef Mycek, Małgorzata Mycek, Katarzyna Onacko/pracownia LuiDu, Robert Onacko/ pracownia LuiDu, Katarzyna Perlak, Kamila Przybysz, Katarzyna Rotter-Jarzębińska, Aleksandra Rusin/mar.za,, Krystyna Sikorska, Patrycja Stala, Monika Szumińska-Németh, Marta Terier, Gabriela Weyher, Weronika Wielecka, Antonina Witmajer, Joanna Wiśnia Rey, Sabina Sitarz, Monika Wolańska, Anna Woś-Sosińska, Elwira Sztetner, Katarzyna Wójcik, Kasia Ziomek/ Pepesza Ceramik 

osoba kuratorska: Małgorzata Mycek

W świecie, w którym dawne podziały klasowe, estetyczne i kulturowe uległy rozpadowi, pojęcie „sztuki ludowej” traci swój pierwotny sens. Nie funkcjonuje ono już jako spójna, autonomiczna kategoria opisująca konkretną grupę twórców i twórczyń czy określony sposób wytwarzania, lecz raczej jako historyczny konstrukt, narzędzie wypracowane przez instytucje w celu porządkowania i klasyfikowania praktyk artystycznych.
 Współczesne doświadczenie ludowości kształtowane jest przez wewnętrzne migracje, powszechny dostęp do mediów oraz ciągły przepływ obrazów, form i narracji. Dawniej "sztuka ludowa" miała charakter bardziej hermetyczny i organiczny, silnie związany z miejscem, ziemią oraz lokalną wspólnotą, a jej kształt determinowany był przede wszystkim przez samych twórców oraz badaczy-etnografów. Dziś jej granice uległy zmianie, a praktyki określane niegdyś jako ludowe stają się polem inspiracji dla osób funkcjonujących w różnych kontekstach społecznych i geograficznych, niekoniecznie związanych z obszarami wiejskimi czy tradycyjnie pojmowaną wspólnotą. Ta zmiana domaga się nowych sposobów opisu, archiwizacji i widzialności.
  W odpowiedzi na te procesy wystawa proponuje odejście od dawnych podziałów. „Ludowe Archiwum Państwowe” jest nazwą przewrotną, ponieważ archiwizuje nie same wytwory działalności twórczej, lecz także relacje, praktyki i doświadczenia. Rezygnując z utrwalonych, sztucznych opozycji między „sztuką wysoką” -akademicką a „niską” - ludową, projekt staje się przestrzenią budowania pola równej widzialności, w którym wartość nie jest przypisywana dziełom na podstawie biografii ich twórców i twórczyń.
 Na wystawie prezentowane są prace, które poprzez zastosowane środki wyrazu odwołują się do tradycji rzemieślniczych, takich jak ceramika, tkanina, haft, biżuteria koralikowa, snycerka czy ikonopisarstwo. Zakorzenione w historycznych formach i technikach, podejmują jednocześnie tematy współczesne:  doświadczenie żałoby i traumy, queer, poszkiwania duchowości. Odnoszą się do relacji człowieka z naturą oraz do symboliki ornamentalnej, ale funkcjonują również jako obiekty o autonomicznym, estetyczno-dekoracyjnym charakterze.
W ramach wystawy spotykają się osoby nieposiadające akademickiego wykształcenia artystycznego, niefunkcjonujące w głównym obiegu sztuki, a także osoby, które te wykształcenie zdobyly i uczyniły ze sztuki zawodową praktykę. 
Obok prac współcześnie działających artystów i artystek ciekawym elementem wystawy jest prezentacja dzieł dziadków artystek - Władysława Guśtaka, dziadka Małgorzaty Mycek, oraz Józefa Kozary, mojego dziadka. Ich nieprofesjonalna  działalność twórcza miała istotny wpływ na kształt naszej praktyki artystycznej. Proces ten opierał się na obserwacji, i transmisji -  nieformalnym przekazywaniu wiedzy i umiejętności w sposób charakterystyczny dla dawnych praktyk ludowych. Prace Władysława Guśtaka do dziś można oglądać w zabytkowej cerkwi w Radoszycach.
Istotnym kontekstem dla tej wystawy są uniwersytety ludowe. Większość prac prezentowanych na wystawie należą do absolwentów nieistniejącego już Małopolskiego Uniwersytetu Ludowego we Wzdowie i Uniwersytetu Ludowego Rzemiosła Artystycznego  w Woli Sękowej. Uniwersytety ludowe powstały jako pozainstytucjonalne placówki edukacyjne, których idea zrodziła się w XIX w. w Danii,  opartej na partnerstwie, samorządności uczestników i uczeniu się przez całe życie, a nie na hierarchii nauczyciel - uczeń. Ich model zakładał upodmiotowienie wszystkich uczestników procesu edukacyjnego i wspólnotowe podejmowanie decyzji, co czyniło je przestrzenią demokratycznej wymiany wiedzy i aktywizacji społecznej. 
W Polsce uniwersytety ludowe zaczęły powstawać w XX w., najpierw w okresie międzywojennym, a potem po II wojnie światowej jako miejsca edukacji dorosłych i animacji lokalnej. Jedną z takich placówek był Uniwersytet Ludowy we Wzdowie, założony w 1959 r., który przez blisko pół wieku działał w XVIII -wiecznym pałacu i organizował kursy kulturalno-oświatowe i rękodzielnicze. W 2006 r. tę działalność kontynuuje w Woli Sękowej Uniwersytet Ludowy Rzemiosła Artystycznego, kładący nacisk na praktyczne rzemiosła, ochronę i rozwój dziedzictwa kulturowego oraz aktywizację lokalnej społeczności. Kluczową rolę w funkcjonowaniu Uniwersytetu w Woli Sękowej odgrywają kobiety- wykładowczynie, co wskazuje na świadome podważanie modelu opartego na autorytecie i hierarchii. Model ten pozostaje wciąż silnie obecny w państwowych instytucjach edukacji artystycznej, takich jak Akademie Sztuk Pięknych, gdzie znaczną część kadry dydaktycznej nadal stanowią mężczyźni.

"Ludowe Archiwum Państwowe” proponuje nowe spojrzenie na sztukę jako na żywy proces transmisji tradycji i wspolpracy. Jest opowieścią o nowych sposobach patrzenia, które sprzeciwiają się logice podziałów od dawna organizujących myślenie o sztuce.