Aleksander Kobzdej

Aleksander Kobzdej należał do najważniejszych postaci polskiej sztuki drugiej połowy XX wieku. Urodził się w Olesku, młodość spędził we Lwowie, gdzie rozpoczął studia architektoniczne. Dyplom inżyniera architekta uzyskał w 1945 roku na Politechnice Gdańskiej. Od 1951 roku był związany z Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie, pełniąc między innymi funkcję dziekana Wydziału Malarstwa i prowadząc wieloletnią działalność pedagogiczną. 

Twórczość Kobzdeja odzwierciedla najważniejsze przemiany zachodzące w polskiej sztuce powojennej. Po początkowym okresie realizmu i socrealizmu, w drugiej połowie lat 50. artysta zwrócił się ku abstrakcji i malarstwu informel. W cyklu „Idole” rozwijał ekspresyjne, biomorficzne formy, a w monumentalnym poliptyku „Zagłada” z lat 1964–1965 podjął temat doświadczenia wojennego za pomocą intensywnego gestu, rozbudowanej faktury i nagromadzenia materii. 

W kolejnych latach coraz wyraźniej przekraczał tradycyjne granice malarstwa. Eksperymentował z ruchem, konstruował obrazy interaktywne i wieloelementowe kompozycje przestrzenne. Od 1966 roku rozwijał cykl „Szczeliny”, w którym powierzchnia płótna została naruszona przez otwory, pęknięcia i organiczne struktury wychodzące poza płaszczyznę obrazu. 

Poszukiwania te doprowadziły około 1969 roku do powstania cyklu „Hors cadre” — prac sytuujących się na pograniczu malarstwa, rzeźby i architektury. Obraz przestawał być dla Kobzdeja zamkniętą powierzchnią, stając się materialnym, przestrzennym obiektem, który wchodził w bezpośrednią relację z otoczeniem. 

Twórczość artysty była szeroko prezentowana za granicą. W 1959 roku otrzymał nagrodę na V Biennale w São Paulo, a w 1961 roku uczestniczył w wystawie „15 Polish Painters” w Museum of Modern Art w Nowym Jorku. Dziś pozostaje jednym z czołowych polskich artystów drugiej połowy XX wieku, a jego dorobek odegrał istotną rolę w rozwoju awangardowych tendencji w powojennym malarstwie polskim.