Urszula Broll

Malarka, graficzka. Była pionierską polską artystką, której twórcza droga prowadziła od powojennych eksperymentów modernistycznych ku głęboko osobistej, medytacyjnej eksploracji filozofii buddyjskiej, zwieńczonej ikonicznymi akwarelami inspirowanymi mandalami.

Studiowała w katowickiej filii Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, którą ukończyła w 1955 roku. Współzałożycielka Grupy St-53 – jednego z pierwszych powojennych awangardowych ugrupowań artystycznych w Polsce, które eksperymentowało z formą, kolorem i abstrakcją. W latach 60. zaczęła zgłębiać kulturę i filozofię Wschodu, co znalazło odbicie w jej twórczości.

Wraz z mężem, Andrzejem Urbanowiczem, prowadziła legendarne atelier przy ulicy Ligonia w Katowicach – miejsce spotkań artystów i intelektualistów poszukujących duchowego i twórczego wyrazu. To właśnie tam narodziła się Grupa Oneiron (1967–1971), krąg artystów i myślicieli badających naturę snów, alchemii, symboli i doświadczeń mistycznych.

Od lat 70. rozwijała własny, unikalny styl oparty na malarstwie metafizycznym i mandalach, czerpiąc z tradycji buddyzmu zen. Osiedliła się w Przesiece w Karkonoszach, gdzie stworzyła ważne centrum artystyczne. Jej prace były prezentowane na licznych wystawach w Polsce i za granicą, czyniąc ją ikoną niezależnej sztuki XX wieku.

Wybrane wystawy indywidualne:

• 1959 – Galeria Krzywe Koło, Warszawa („Transformacje”)
• 1961 – Svea-Galleriet, Sztokholm, Szwecja („Malarstwo olejne”)
• 1963 – BWA Katowice („Alikwoty”)
• 1963 – Galeria Krzysztofory, Kraków
• 1970 – BWA Katowice („Malarstwo i rysunki z lat 1967–1970”)
• 1971 – Galeria Pegaz, Zakopane („Malarstwo, akwarele, rysunki”)
• 1973 – Galeria „Propozycje”, Opole
• 1973 – Galeria „Malarstwo”, Katowice
• 1979 – Library Gallery, Randolph, New Jersey, USA („Rysunki i akwarele”)
• 1984 – Galeria Sztuki Współczesnej KMPiK, Jelenia Góra („Prace z lat 1968–1984”)
• 1987 – BWA Kłodzko („Akwarele i rysunki”)
• 1994 – Górnośląskie Centrum Kultury, Katowice („Festiwal Muzyki Kameralnej”)
• 1997 – BWA Jelenia Góra („Mandale i rysunki tuszem z lat 1968–1996”)
• 2004 – „Malarstwo z lat 50. i 60.”, Galeria Czas, Będzin; Galeria Nautilus, Kraków
• 2005 – „Wystawa retrospektywna” (Jelenia Góra, Katowice, Legnica, Wałbrzych – w ramach Dolnośląskiego Festiwalu Sztuki)
• 2006 – „Prace z lat 1952–1969”, Galeria Art NEW Media, Warszawa
• 2013 – „Geometryczne akwarele (1963–2013)”, Galeria 111, Szczecin
• 2015–2016 – „Urszula Broll – Malarstwo”, BWA Jelenia Góra
• 2020 – „Atman znaczy oddech”, Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego (Królikarnia), Warszawa

Wybrane wystawy zbiorowe:

• 1953 – I nieoficjalna wystawa Grupy St-53, Brada
• 1954 – II nieoficjalna wystawa Grupy St-53, Katowice
• 1956 – I oficjalna wystawa Grupy St-53, Stalinogród
• 1956 – Grupa St-53, Pałac Sztuki, Kraków
• 1956 – Grupa St-53, Galeria Krzywe Koło, Warszawa
• 1957 – „St-53, R-55, Grupa 55”, Poznań i Szczecin
• 1957 – Grupa St-53, CBWA – ZPAP, Katowice
• 1957 – „II Wystawa Sztuki Nowoczesnej”, Zachęta, Warszawa
• 1959 – „III Wystawa Sztuki Nowoczesnej”, Zachęta, Warszawa
• 1962 – „Sztuka polska na 15-lecie PRL”, Muzeum Narodowe, Warszawa
• 1963 – „Konfrontacje 1963”, Galeria Krzywe Koło, Warszawa
• 1963 – I Międzynarodowy Plener Koszaliński, Osieki
• 1963 – „I Parada Sztuki Współczesnej”, Galeria EL, Elbląg
• 1969 – „Spotkania”, Galeria Katowice
• 1970 – „Czarne Karty”, Galeria Współczesna KMPiK, Warszawa
• 1971 – „Sny, fantasmagorie, fantazje”, Galeria Pryzmat, Kraków
• 1971 – „Nowe zjawiska w sztuce polskiej 1960–1970”, BWA Zielona Góra
• 1972 – „Ars – Aquae”, Ogólnopolska Wystawa Akwareli i Gwaszu, BWA Katowice
• 1974 – „Sny, mity, inicjacje”, BWA Kłodzko
• 1989 – „Medytacja i sztuka”, Arkady Dominikańskie, Kraków
• 1995 – „Surrealiści polscy”, Miejska Galeria Sztuki, Częstochowa
• 1996 – Wystawa z Nyogenem Nowakiem i Ewą Hadydoń, Tokio i Sendai, Japonia
• 1996 – „Twórczość katowickich artystów (1960–1996)”, La Ma, Saint-Étienne, Francja
• 1998 – „Zen Dust”, Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, Kraków
• 1999 – „Wspaniały pejzaż”, Jelenia Góra i Berlin
• 1999 – „Wizjonerzy końca wieku”, Muzeum Lubuskie, Zielona Góra
• 2000 – „Wspaniały pejzaż”, Ratingen, Hoesel, Görlitz, Alfeld, Harzburg (Niemcy)
• 2000 – „Wokół Wielkiej Góry”, Jelenia Góra
• 2001 – „Wokół Wielkiej Góry”, Zabrze, Herrnhut (Niemcy), Vrchlabi (Czechy)
• 2003 – „ST-53: Twórcy, postawy, ślady”, Muzeum Historii Katowic
• 2003 – „Widoki efemeryczne”, Monschau, Niemcy
• 2003 – „Katowickie podziemie artystyczne po 1953 roku”, BWA Katowice
• 2006–2007 – „Oneiron. Ezoteryczny krąg artystów z Katowic”, Ratingen, Jelenia Góra, Ostrawa, Katowice
• 2007 – „Mandala”, Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała
• 2015 – „Urszula Broll – Andrzej Urbanowicz: Niebezpieczne związki”, Muzeum Historii Katowic
• 2015 – „Kobiety Nowoczesne”, Galeria Piekary, Poznań
• 2015 – „Cień tuszu. Inspiracje Dalekim Wschodem w sztuce polskiej”, Muzeum Azji i Pacyfiku, Warszawa
• 2016 – „Biennale Sztuki ‘Silesia’”, Wrocław
• 2017 – „Art Elevator”, Galeria Miejska, Wrocław
• 2017 – „Teraz jest tutaj. 40/40”, BWA Jelenia Góra
• 2024 – „Gigantki”, BWA Wrocław