Ćwiczenia z nieśmiertelności / C.T. Jasper & Joanna Malinowska

Le Guern

28.11.2026 - 30.01.2027
Unknown

Galeria Le Guern zaprasza na wystawę „Ćwiczenia z nieśmiertelności” C.T. Jaspera i Joanny Malinowskiej, której głównym elementem jest dwukanałowa instalacja filmowa poświęcona „Nataszy” – pomnikowi Braterstwa Polsko-Radzieckiego autorstwa Mariana Wnuka, który przez
niemal cztery dekady stał na Skwerze Kościuszki w Gdyni. W obu filmach artyści wykorzystują replikę rzeźby. 

Wzniesiona w 1953 roku, w roku śmierci Stalina, Natasza miała uosabiać wieczne braterstwo dwóch narodów. Zdemontowano ją 22 lipca 1990 roku, w dniu dawnego święta państwowego PRL. Wieczność, jak się okazało, miała swój termin ważności. Modelką Mariana Wnuka była jego studentka, późniejsza wybitna rzeźbiarka Magdalena Więcek. Jej ciało posłużyło za wzorzec alegorii politycznej przyjaźni, która w rzeczywistości oznaczała podporządkowanie Polski Związkowi Radzieckiemu. Po demontażu pomnik trafił na cmentarz żołnierzy radzieckich w Gdyni-Redłowie. Zniknął z centrum miasta, ale nie z jego pamięci.

Dla Jaspera i Malinowskiej, obojga pochodzących z Gdyni, nieobecność Nataszy na Skwerze Kościuszki pozostaje źródłem pewnego zdziwienia. Pomnik był częścią znajomego krajobrazu, niezależnie od tego, co miał symbolizować. Jego usunięcie prowokuje pytania o potrzebę
 wymazywania niewygodnych alegorii z przestrzeni publicznej, o przemoc wpisaną zarówno w ich ustanawianie, jak i obalanie, a także o to, czy wraz z monumentem można usunąć historię, którą reprezentował.

Pierwszy film, „Who Is Afraid of Natasha?” (2021), powstał jako część projektu zrealizowanego na Triennale w Brugii, gdzie replika pomnika została ustawiona w historycznym beginażu, związanym niegdyś z niezależnymi wspólnotami kobiet. Na sukni Nataszy pojawił się
 czerwony piorun Ogólnopolskiego Strajku Kobiet. Dawna ambasadorka polsko-radzieckiego braterstwa niespodziewanie zmieniła polityczne barwy. Film jest zbiorem sprzecznych, niekiedy zaskakujących interpretacji rzeźby, zarejestrowanych podczas pandemii w rozmowach
 telefonicznych. Natasza okazuje się wyjątkowo pojemnym naczyniem na cudze wyobrażenia, lęki i pragnienia.

W „Who Is Still Afraid of Natasha?” (2026) dwóch Ukraińców, Białorusin i Mołdawianin wynurzają się z Bałtyku, niosąc Nataszę. Przemierzają z nią współczesną Gdynię, by ostatecznie powrócić do morza. Film jest przewrotną parafrazą „Przygody człowieka poczciwego” Franciszki i Stefana Themersonów oraz „Dwóch ludzi z szafą” Romana Polańskiego. Tym razem bohaterowie dźwigają nie szafę, lecz ciężar sowieckiego dziedzictwa, które zarazem ich łączy i dzieli. W tej osobliwej, pozbawionej sensu procesji, rozgrywającej się w cieniu rosyjskiej agresji na Ukrainę, pobrzmiewają przeczucie wojny, społeczne niepokoje i trudne emocje związane z pamięcią, przynależnością i stosunkiem do przybyszów. Monument, który niegdyś górował nad przechodniami, tym razem wymaga noszenia.

Dyskretnym uzupełnieniem instalacji wideo jest ceramiczny arsenał – przedmioty służące do budowania, niszczenia, zabijania lub uprawiania ziemi, które stają się tu osobliwymi dekoracjami. Część z nich układa się w rodzaj gobelinu, inne nonszalancko zajmują różne zakątki galerii. Wśród sierpów, młotów i innych narzędzi pobrzmiewają echa politycznych emblematów, których znaczenia, podobnie jak losy pomników, bywają nieustannie przepisywane.

„Ćwiczenia z nieśmiertelności” to wystawa o życiu po życiu pomników, politycznych mitów i przedmiotów, które nie zawsze chcą pozostać tym, czym miały być. Także o tym, jak pamięć dawnych krzywd może być przywoływana, przekształcana i wykorzystywana w służbie współczesnych interesów politycznych.
 

O artystach
 
C.T. Jasper i Joanna Malinowska tworzą wspólnie filmy, instalacje, rzeźby i projekty performatywne, często podejmujące kwestie pamięci historycznej, tożsamości i kulturowych wyobrażeń. Reprezentowali Polskę na 56. Biennale Sztuki w Wenecji projektem _Halka/Haiti
18°48′05″N 72°23′01″W_. Ich prace prezentowano m.in. w Hirshhorn Museum and Sculpture Garden w Waszyngtonie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Zachęcie, Centre Pompidou-Metz, Muzeum Sztuki w Łodzi, na nowojorskiej High Line i podczas Triennale w Brugii. Oboje są stypendystami Fundacji Guggenheima i wykładają na amerykańskich uczelniach: C.T. Jasper w Tyler School of Art and Architecture na Temple University,  a Joanna Malinowska na Uniwersytecie Cornella.

Le Guern

Katowicka 25

Warszawa

03-932

poniedziałek
Zamknięte
wtorek
12:00 - 18:00
środa
12:00 - 18:00
czwartek
12:00 - 18:00
piątek
12:00 - 18:00
sobota
11:00 - 16:00
niedziela
Zamknięte

Wydarzenia